| Quoniamque illa vox eorum, |
| ille = "der bekannte": Menge 238,Anm.3. |
| qui negant se recusare quominus | |
| qui negant se impedire/ prohibere ne/ quin | |
| qui dicunt per se licere | |
| ipsis mortuis | |
| (+ se) ipsis defunctis | |
| post ipsorum mortem | |
| terrarum omnium deflagratio consequatur | |
| (+ illa) omnis/ totius orbis terrarum/ mundi conflagratio/ exustio/ incendium/ ardor consequatur | |
| omnes terrae de-/ conflagrent/ -ntur/ concrementur/ exurantur/ inflammentur/ flammis et igni consumantur/ pereant/ exardescant/ omnis/ totus orbis terrarum/ mundus -etur/ -atur/ -at | |
| eorum, qui dicunt per se licere/ negant se prohibere/ impedire se ipsis mortuis deflagrationem consecturam esse/ omnes terras deflagraturas/ exarsuras/ perituras esse/ totum orbem terrarum/ mundum deflagraturum/ exarsurum/ periturum esse/ deflagratum/ concrematum/ exustum/ consumptum/ inflammatum iri | |
| inhumana et scelerata ducitur | |
| immanis/ saeva/ fera/ crudelissima et scelesta/ nefaria putatur/ existimatur/ habetur | |
| Quoniamque inhumanum/ immane/ saevum/ ferum/ crudelissimum et sceleratum/ celestum/ nefarium ducitur illud + dictum | |
| certe verum est | |
| sine dubio rectum est | |
| etiam iis, qui aliquando futuri sint, | |
| etiam posteris/ futuris + hominibus | |
| etiam posteritati | |
| esse consulendum | |
| esse providendum/ prospiciendum/ pro iis .../ pro posteris/ pro posteritate officia esse suscipienda | |
| certe oportet/ debemus ... consulere/ providere/ prospicere/ officia suscipere | |
| certe hoc verum/ ea sententia vera est, ut ... sit ... consulendum/ sint ... officia suscipienda | |
| certe/ sine dubio recte + agimus/ sentimus, si + iis, qui aliquando erunt, consulimus/ providemus/ prospicimus/ officia suscipimus | |
| Nach illa vox alicuius/ illud alicuius
wird zur Einführung einer indirekten Rede ein Relativsatz mit einem Verbum
dicendi eingeschoben, hier: vox illa/ illud eorum, qui dicunt
bzw. negant + AcI. negare = "sagen, dass ... nicht": Menge 471; hier: negant se recusare = "sie erklären, sie hätten durchaus nichts dagegen". |
| quominus/ ne = "dass" nach Verben
des Verhinderns und Widerstrebens: Menge 359; 342,III,2. |
| non recuso/ non impedio quin: Menge 357,Anm.4. |
| Abl. abs. der Vorzeitigkeit: Menge 440,II. |
| ille = "der bekannte": Menge 238,Anm.3; hier: "der viel diskutierte". |
| terrarum omnium deflagratio consequitur
(nominal/ begrifflich) = "es erfolgt die (für das Ende der Welt
viel diskutierte) gänzliche Vernichtung der Erde durch Feuer"; dagegen: omnes terrae deflagrabunt (verbal/ konstatierend) = "die ganze Erde wird bis auf den Grund niederbrennen". |
| per me licet m. AcI = "von mir aus/
meinetwegen ist es erlaubt, dass/ kann .../ ich habe nichts dagegen, dass
...": Menge 137,Anm.3; 138,8. |
| statt prohibere/ impedire, ne/ quominus
steht (meistens) prohibere und (selten) auch impedire
m. Inf. bzw. AcI.: Menge 359,Anm.3 |
| duci/ haberi/ putari/ existimari m. dopp. Nom. = "gehalten werden für ...": Menge 3. |
| illud = "der bekannte Ausspruch": illud Platonis = illud Platonicum = "der bekannte Ausspruch Platons": Menge 238,Anm.3. |
| verum est = "es ist die richtige Einstellung": Ein auf eine folgende Ausführung zusammenfassend vorausweisendes dt. Appellativum erscheint im Lat. nur als Demonstrativpronomen bzw. als unpersönlicher Ausdruck: Menge 176b. |
| Obliquer Konjunktiv im Relativsatz als notwendiger Ergänzung
zu einem Infinitiv-Ausdruck (hier: iis ... esse ... consulendum);
Ersatz des Konjunktivs Futur durch die Coniugatio periphrastica activa (hier:
futuri sint): Menge 328b. Doch: Indikativ bei einer Unterordnung unter einen indikativischen Hauptsatz (vgl.: iis, qui aliquando erunt, consulimus). |
| AcI nach unpers. Ausdruck (hier: verum est): Menge 420,I. |
| consulendum
esse/ unabhängig: consulendum
est = "man muss sorgen" ("unpersönlicher" Gebrauch
des prädikativen Gerundivums bei intransitiven Verben); aber: officia
suscipienda esse/ unabhängig: officia suscipienda sunt
= "man muss Pflichten auf sich nehmen/ Pflichten sind zu übernehmen"
("persönlicher" Gebrauch des präd. Ger. bei transitiven
Verben): Menge 448,2a. |
| oportet (unpers. Verbum) m. Subjekts-Inf.: Menge 415b. |
| debere m. Objekts-Inf.: Menge 415,2a. |
| ut (explicativum) nach einem vorausweisenden
Demonstrativum: Menge 339,1. |
| recte iis ... consulimus (prägnanter Gebrauch lat. Adverbien) = recte agimus, si iis consulimus = "wir tun recht daran/ haben die rechte Einstellung, wenn wir für sie sorgen/ für sie zu sorgen": Menge 419. |